عباس قديانى

555

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

منتشر شد . در سرلوحهء آن تصوير فرشته‌اى بود كه در صور مىدمد ، و گروهى او را به يكديگر نشان مىدهند . در داخل سرلوحه آن اسم روزنامه « صور اسرافيل » به خط نسخ درشت نوشته شده و با خط ريز ، كلمات « حريت ، مساوات ، اخوت » درج گرديده بود . قيمت تك شماره آن در تهران 4 شاهى بود . صوفى پيروان مكتب تصوف را گويند . در باب وجه تسميه « صوفى » آن است كه چون زهاد قديم جامه‌اى از صوف ( پشم ) بر تن مىپوشيدند از اين‌رو به اين دسته صوفى نام نهادند . ديگر ، چون اين جماعت از دنيا گذشته صحيفه دل را از لوث علايق دنيوى صفا دادند از اين جهت به صوفى ملقب گشته‌اند . صوفيه ( Mysic ) تصوفى كه از آن به طريقت يا مذهب هم ياد مىكنند ، نام مكتبى است با روش خاص در تربيت روحانى نفس كه به وسيله آن مىتوان به مطلوب اصلى كه آن حقيقت مىباشد رسيد ؛ به پيروان اين مكتب « صوفى » مىگويند . تصوف در ديانت اسلام از همان آغاز به ظهور رسيد و در دو قرن هفتم و هشتم ميلادى در سراسر ممالك اسلامى از جمله در ايران رواج يافت . آغاز تصوف را بايد قرن اول و دوم هجرى دانست كه بذر اوليه تصوف در قلوب صاحبدلان كاشته شد و در قرن سوم و چهارم نهال آن بارور گرديد در اين دوران بود . از صوفيان بنام ايران مىتوان از حسين بن منصور حلاج كه از بيضاى فارس بود نام برد و گذشته از مشايخ معروف و قديمى در بلاد اسلامى ، مشايخ چندى از قرن سوم هجرى همزمان با صوفيان عربى زبان در ايران به ظهور رسيدند كه به زبان فارسى خواه به صورت نظم يا به صورت نثر مردم را به طريقت صوفيان ارشاد كردند و متعاقب آن خانقاهها يا مراكز تجمع درويشان در سراسر شهرهاى ايران خاورى چون خراسان و ماوراء النهر تأسيس گشت . فرق صوفيه : الف - ادهميه ( منسوب به ابراهيم ادهم ) . ب - اويسيه ( منتسب به اويس قرنى ) . ج - طيفوريه ( منتسب به ابو يزيد عيسى بن طيفور بسطامى ) . د - كبراويه ( منسوب به شيخ نجم الدين ) . ه . - معروفيه ( منسوب به شيخ معروف كرخى ) . از معروفيه چهارده سلسله منشعب شدند كه از اعقاب بعضى از آنها در ايران و ديگر بلاد اسلامى هنوز باقى هستند . از جمله : 1 - انصاريه . 2 - بكتاشيه . 3 - جماليه . 4 - خلوتيه . 5 - ذهبيه : از پيروان « خواجه اسحاق ختلانى » متوفى در قرن نهم مىباشند . 6 - رفاعيه . 7 - سهرورديه . 8 - صفويه . 9 - قادريه : منتسب به « شيخ عبد القادر محى الدين بن ابى صالح » از اهالى كرمانشاهان ( متوفى 560 ه . ق . ) 10 - قونيويه . 11 - مولويه .